Astigmatisme begrijpen: een uitgebreide gids

Astigmatisme is een veelvoorkomende refractieafwijking. Het kan ervoor zorgen dat je zowel dichtbij als veraf wazig of vervormd ziet. Het ontstaat wanneer het hoornvlies of de ooglens een ongelijkmatige kromming heeft. Daardoor wordt het licht niet gelijkmatig op het netvlies scherpgesteld.

Veel mensen hebben een zekere mate van astigmatisme en milde vormen hoeven niet altijd te worden gecorrigeerd. Wanneer het zicht wel wordt beïnvloed, kan dit meestal effectief worden gecorrigeerd met een bril of contactlenzen. Wie contactlenzen wil dragen, gebruikt vaak torische lenzen, die speciaal zijn ontworpen om astigmatisme te corrigeren.

Wat is astigmatisme?

Astigmatisme is een refractieafwijking, net als myopie en hypermetropie. Een normaal hoornvlies heeft een gelijkmatig gebogen oppervlak. Bij astigmatisme kan het hoornvlies in de ene richting sterker gekromd zijn dan in de andere.

Door deze ongelijkmatige kromming wordt het licht anders gebroken. Het licht komt niet in één duidelijk brandpunt op het netvlies terecht. Verschillende meridianen stellen het licht verschillend scherp, waardoor details wazig of vervormd kunnen lijken.

Astigmatisme kan op zichzelf voorkomen, maar gaat vaak samen met bijziendheid of verziendheid.

Wat zijn de symptomen van astigmatisme?

De symptomen van astigmatisme verschillen afhankelijk van de sterkte en of er ook een andere refractieafwijking aanwezig is. Veelvoorkomende klachten zijn:

• Wazig of vervormd zicht dichtbij of veraf
• Moeite om fijne details scherp te zien
• Vermoeide of gespannen ogen
• Hoofdpijn, vooral na langdurige visuele inspanning
• Met de ogen knijpen om scherper te zien
• Wazig zicht of schittering die bij weinig licht sterker kan opvallen

Een kleine mate van astigmatisme kan weinig of geen merkbare klachten geven. Dat is een van de redenen waarom astigmatisme vaak tijdens een routine-oogonderzoek wordt ontdekt.

Wat veroorzaakt astigmatisme?

De exacte reden waarom sommige mensen astigmatisme ontwikkelen is niet altijd bekend. Het ontstaat vaak vroeg in het leven en erfelijke factoren kunnen een rol spelen.

Astigmatisme kan worden veroorzaakt door de vorm van het hoornvlies of door de lens in het oog. Het kan ook ontstaan of veranderen na oogletsel, een oogoperatie of als gevolg van bepaalde oogaandoeningen.

Keratoconus is bijvoorbeeld een aandoening waarbij het hoornvlies dunner wordt en van vorm verandert. Dit kan toenemend of onregelmatig astigmatisme veroorzaken en vereist professionele beoordeling.

Lezen bij slecht licht veroorzaakt geen astigmatisme. Werken achter een computer of op een telefoon veroorzaakt het evenmin.

Hoe wordt astigmatisme vastgesteld?

Een optometrist of oogarts kan astigmatisme tijdens een oogonderzoek vaststellen. Afhankelijk van je ogen en klachten kan het onderzoek onder meer bestaan uit:

• Gezichtsscherpte: controleren hoe duidelijk je letters of symbolen op verschillende afstanden kunt zien.
• Refractie: verschillende lenssterktes testen om te bepalen welke combinatie het scherpste zicht geeft.
• Keratometrie: de kromming van het hoornvlies meten.
• Corneatopografie: een gedetailleerdere kaart van het hoornvliesoppervlak maken wanneer extra informatie nodig is.

Niet iedereen heeft al deze tests nodig. De optometrist bepaalt welke metingen passend zijn op basis van je zicht en ooggezondheid.

Kun je contactlenzen dragen met astigmatisme?

Ja. Veel mensen met astigmatisme kunnen probleemloos contactlenzen dragen. Zachte torische contactlenzen zijn een van de meest gebruikte opties.

Sferische contactlenzen corrigeren vooral bijziendheid of verziendheid. Torische contactlenzen bieden daarnaast cilindercorrectie voor astigmatisme. Deze lenzen hebben speciale ontwerpen om stabiel in de juiste positie op het oog te blijven.

Als een torische lens draait, verschuift de correctie ten opzichte van de bedoelde as. Het zicht kan dan tijdelijk wazig worden. Daarom zijn pasvorm en lensontwerp belangrijk.

Wat betekenen CYL en AXIS bij astigmatisme?

Een voorschrift voor torische contactlenzen bevat normaal gesproken meerdere waarden:

• SPH of PWR: de sferische sterkte voor de correctie van bijziendheid of verziendheid.
• CYL: de hoeveelheid cilindersterkte die nodig is om het astigmatisme te corrigeren.
• AXIS: de richting van de cilindercorrectie, uitgedrukt in graden.

Een voorschrift kan bijvoorbeeld SPH -3.00 / CYL -1.25 / AXIS 180 bevatten.

De beschikbare cilinder- en aswaarden verschillen per torisch lensmodel. Twee producten met vergelijkbare waarden zijn daarom niet automatisch onderling uitwisselbaar. Bestel bij een herhaalbestelling exact het model en de parameters die voor jouw ogen zijn aangemeten of aanbevolen.

Welke contactlenzen zijn er voor astigmatisme?

Torische contactlenzen zijn verkrijgbaar in verschillende materialen en vervangingsschema's. Sommige dragers geven de voorkeur aan elke dag een nieuwe lens. Anderen gebruiken herbruikbare lenzen die maandelijks worden vervangen.

Zo is Biofinity Toric een herbruikbare maandlens van silicone hydrogel. Dailies AquaComfort Plus Toric is een daglens.

Bekijk ons volledige assortiment contactlenzen voor astigmatisme. Welke optie het beste is, hangt af van je voorschrift en de vorm van je ogen. Ook traanfilm en draaggewoonten spelen een rol.

Kan astigmatisme zonder contactlenzen worden gecorrigeerd?

Ja. De belangrijkste opties voor het corrigeren van astigmatisme zijn:

• Bril: een eenvoudige manier om astigmatisme samen met bijziendheid of verziendheid te corrigeren.
• Torische contactlenzen: zachte lenzen die speciaal zijn ontworpen om cilinder en as te corrigeren.
• Vormstabiele gasdoorlatende lenzen: een andere contactlensoptie die bij sommige vormen van astigmatisme geschikt kan zijn.
• Refractieve chirurgie: laserbehandeling of andere procedures kunnen astigmatisme bij geschikte volwassenen verminderen na een klinische beoordeling.

Refractieve chirurgie is niet voor iedereen geschikt en moet niet worden gezien als een gegarandeerde permanente oplossing. Ogen en voorschriften kunnen in de loop van de tijd blijven veranderen.

Kan astigmatisme in de loop van de tijd veranderen?

Ja. Astigmatisme kan jarenlang relatief stabiel blijven of in de loop van de tijd veranderen. Veranderingen aan het hoornvlies, veroudering, letsel, chirurgie of bepaalde oogaandoeningen kunnen het voorschrift beïnvloeden.

Een snelle verandering moet professioneel worden beoordeeld, vooral als het ene oog sterker is aangedaan dan het andere.

Astigmatisme bij kinderen

Astigmatisme kan zowel bij kinderen als volwassenen voorkomen. Ernstig ongecorrigeerd astigmatisme in de kindertijd kan de normale ontwikkeling van het zicht verstoren en bijdragen aan amblyopie, vaak een lui oog genoemd.

Kinderen merken niet altijd dat ze wazig zien. Daarom zijn oogonderzoeken belangrijk, zeker wanneer er zorgen zijn over lezen of concentratie.

Astigmatisme: wat moet je onthouden?

Astigmatisme komt veel voor en kan meestal effectief worden gecorrigeerd. Het ontstaat wanneer het hoornvlies of de ooglens ervoor zorgt dat licht ongelijkmatig wordt scherpgesteld. Dit kan leiden tot wazig zicht en hoofdpijn.

Torische lenzen corrigeren astigmatisme met sferische sterkte en cilindercorrectie. Lensontwerp en pasvorm zijn belangrijk. Gebruik het voorschrift dat voor jouw ogen is aanbevolen.

Bekijk onze torische contactlenzen voor astigmatisme of ons volledige assortiment contactlenzen.